İçeriğe geç
Bizi takip edinInstagramFacebook

Gündem

2026 yaş çay sezonunun bilançosu: ÇAYKUR 740 bin ton aldı

ÇAYKUR, 2026 sezonunda 740 bin tonu aşkın yaş çay aldığını ve üreticiye yaklaşık 26 milyar lira ödediğini açıkladı. Rakamları fiyat, ihracat ve önceki yılla birlikte değerlendirdik.

İnce belli bardakta kızıl renkli siyah çay

ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, 14 Kasım 2026’da Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada 2026 yaş çay alım sezonunun sonuçlarını paylaştı. Alim’in aktardığına göre kurum bu yıl üreticiden 740 bin 500 tonun üzerinde yaş çay satın aldı, bu yapraklardan yaklaşık 155 bin ton kuru çay elde etti ve üreticilere yaş çay bedeli olarak yaklaşık 26 milyar lira ödedi.

Bu yazıda söz konusu açıklamayı, yılın başında ilan edilen alım fiyatı, sezon içinde yapılan kuru çay zamları ve dokuz aylık ihracat verileriyle birlikte ele alıyoruz. Aksi belirtilmedikçe rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle aktarılmıştır; bazı oranlar ise bu rakamlardan tarafımızca hesaplanmıştır.

Sezonun arka planı: 35 liralık alım fiyatı

Tarım ve Orman Bakanlığı, 13 Mayıs 2026 tarihli duyurusunda 2026 yılı yaş çay alım fiyatını kilogram başına 35 lira olarak açıkladı. Aynı duyuruya göre bu bedel 2025’te kilogram başına 25,44 liraydı. Bloomberg HT’nin haberinde artış oranı yüzde 37,6 olarak verilmiştir.

Bakanlık duyurusunda bir önceki yılın genel tabloya ilişkin iki önemli veri de yer alıyor: 2025 yılında Türkiye’nin yaş çay rekoltesi 1 milyon 340 bin ton olmuş, ÇAYKUR ise 49 yaş çay fabrikasında 823 bin ton yaş çay almıştı. Bakanlık, ÇAYKUR’un 2026’da da ortalama aynı miktarda alım yapmayı hedeflediğini belirtmişti.

Rakamlar ne söylüyor?

Alim’in açıklamasına göre alımlar sürgünlere şöyle dağıldı: birinci ve ikinci sürgünde 259’ar bin ton, üçüncü sürgünde ise 220 bin tonun üzerinde yaş çay alındı. Alim, geçen yıl müstahsilden yaklaşık 822 bin ton alındığını da hatırlattı.

Bu verilerden birkaç basit çıkarım yapılabilir. Birincisi, 2026 alımı hem önceki yılın hem de sezon başında açıklanan hedefin yaklaşık yüzde 10 altında kaldı. İkincisi, 740 bin ton yaş yapraktan 155 bin ton kuru çay elde edilmesi, yaş yaprağın yaklaşık beşte birinin kuru çaya dönüştüğü anlamına geliyor; bu oran, çay yaprağının işleme sırasında suyunun büyük kısmını kaybetmesinden kaynaklanıyor. Üçüncüsü, 26 milyar liralık ödemenin alınan miktara bölünmesi kilogram başına yaklaşık 35 lira ediyor; yani açıklanan ödeme tutarı ilan edilen alım fiyatıyla tutarlı görünüyor.

  • Toplam alım: 740 bin 500 tonun üzerinde (2025: yaklaşık 822–823 bin ton)
  • Elde edilen kuru çay: yaklaşık 155 bin ton
  • Üreticiye ödenen: yaklaşık 26 milyar lira
  • Alım fiyatı: kilogram başına 35 lira (2025: 25,44 lira)

Ödeme takvimi ve yan ürün çalışmaları

Alim, yaş çay bedellerinin yaklaşık yüzde 95’inin ödendiğini, kalan kısmın ay sonunda yapılacak ödemeyle tamamlanacağını söyledi. Üreticiler açısından bu, sezonun mali kapanışının kasım ayı içinde gerçekleşmesinin öngörüldüğü anlamına geliyor.

Açıklamada dikkat çeken bir başka başlık, çay atıklarının değerlendirilmesi oldu. Alim’e göre ÇAYKUR, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi’nden akademisyenlerle birlikte “çaykopit” adlı bir ürün üzerinde çalışıyor. Ürünün topraksız tarımda ve tek yıllık bitkilerin yetiştirilmesinde altlık olarak kullanılması amaçlanıyor. Alim, çalışmanın son aşamaya geldiğini, çiçek ve domates yetiştiriciliği üzerinde denemeler yapıldığını ve hedefin ithal altlık malzemelerine bağımlılığı azaltmak olduğunu aktardı. Çalışmanın ticari sonuçları henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil.

İhracat cephesi

Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) verilerine dayanan ve Anadolu Ajansı tarafından 10 Ekim 2026’da yayımlanan habere göre Türkiye, 2026’nın ocak–eylül döneminde 119 ülke, özerk ve serbest bölgeye 3 bin 360 ton çay ihraç ederek 25 milyon 21 bin 548 dolar gelir elde etti. En büyük pazarlar sırasıyla Birleşik Krallık (6,37 milyon dolar), Belçika (5,99 milyon dolar) ve ABD (1,80 milyon dolar) oldu.

Aynı habere göre Rize, 25 ülkeye 1.820 ton çay göndererek değer bakımından Türkiye’nin çay ihracatının yüzde 37’sini tek başına gerçekleştirdi. Bu rakamlar yan yana konduğunda ihracatın hacim olarak küçük kaldığı görülüyor: dokuz aylık ihracat, ÇAYKUR’un bu sezon ürettiği kuru çay miktarının yaklaşık yüzde 2’si kadardır. Başka bir deyişle Türk çayı büyük ölçüde iç pazarda tüketilmeye devam ediyor. Alim de açıklamasında yaklaşık 100 ülkeye ihracat yapıldığını ve ülke sayısının artırılmasının hedeflendiğini belirtti.

Üretici ve tüketici açısından olası etkiler

Üretici tarafında alım fiyatındaki artış, birim gelirin önceki yıla göre yükselmesi anlamına geliyor. Ancak ÇAYKUR’un toplam alımı geçen yılın altında kaldığı için kuruma ürün veren üreticilerin toplam gelirindeki değişim, fiyat artışından tek başına okunamaz; kurum dışındaki özel sektöre satılan ürünün fiyatı ve maliyetlerdeki değişim de bu tabloyu etkiler. Bu konuda kapsamlı ve resmî bir maliyet verisi kaynaklarda yer almıyor.

Tüketici tarafında ise sezon boyunca kuru çay fiyatlarında belirgin artışlar yaşandı. Bloomberg HT’nin aktardığına göre ÇAYKUR kuru çay fiyatlarını 8 Nisan’da yüzde 10, 22 Mayıs’ta yüzde 15 ve 6 Temmuz’da ortalama yüzde 15 artırdı; habere göre üç ayda toplam artış yüzde 45,5’e ulaştı. Yeni bir fiyat değişikliğine ilişkin bir açıklama, bu yazının hazırlandığı tarihte incelediğimiz kaynaklarda bulunmuyor.

Sonuç

2026 sezonu, daha yüksek bir alım fiyatı ve daha düşük bir toplam alım miktarıyla kapandı. Açıklanan ödeme tutarı ilan edilen fiyatla tutarlı; ödemelerin kasım sonunda tamamlanması bekleniyor. İhracat 119 pazara yayılmış olsa da toplam üretim içindeki payı küçük kalıyor. Çay atıklarının tarımda yeniden kullanılmasına yönelik çalışma ise sonuçlanırsa sektöre yeni bir değer zinciri ekleyebilecek bir girişim olarak izlenmeye değer. Önümüzdeki dönemde 2027 alım fiyatı ve yıl sonu ihracat verileri, bu tablonun nasıl şekilleneceğini daha net gösterecektir.

Kaynaklar

  1. Anadolu Ajansı — ÇAYKUR üreticiden 740 bin tonu aşkın yaş çay aldı (14.11.2026) ↗
  2. Tarım ve Orman Bakanlığı — Yaş çay alım fiyatı kilogram başına 35 lira olarak belirlendi (13.05.2026) ↗
  3. Anadolu Ajansı (Foreks) — Türk çayı ihracatı 9 ayda 25 milyon doları aştı (10.10.2026) ↗
  4. Bloomberg HT — Üç ayda demlenen çay zammı yüzde 45,5 (05.07.2026) ↗

Bu yazı, Çay Atlası’nın haftalık yayın akışında yapay zekâ desteğiyle kaynaklar taranarak hazırlanmıştır. Bir hata görürseniz bize bildirin; düzeltmeleri yazının altında belirtiriz.

İlgili sayfalar

Yorumlar ve puanlar

Henüz puan yok. İlk değerlendiren siz olun.

Puanınız (isteğe bağlı)

Yorumlar yönetici onayından sonra görünür. E-posta istemiyoruz; lütfen kişisel bilgi paylaşmayın.