İçeriğe geç
Bizi takip edinInstagramFacebook

Çayı tanı

Çay sözlüğü

Etikette, rehberlerde ve sohbetlerde karşılaştığınız 41 terim, sade açıklamalarıyla. Yaprak sınıfı kısaltmalarını kalite sıralamasıyla karıştırmayın.

A

Assam
Hindistan’ın kuzeydoğusundaki çay bölgesi ve buradan gelen siyah çaylar. Genellikle maltımsı, yoğun ve sütle uyumlu bir karakterle anılır. Hindistan çay bölgeleri →

B

Bardak poşet
Tek bardak için hazırlanmış süzen poşet. Genellikle küçük parçacıklı (fannings, dust) çay içerir; bu yüzden hızlı demlenir.
Bergamot
Earl Grey gibi ürünlerde kullanılan narenciye aromasıyla ilişkili bitki. İçerik listesindeki aroma açıklamasını kontrol edin.
BOPBroken Orange Pekoe
Kırık yaprak sınıflarından biri. Kısaltma tek başına lezzet veya kalite puanı değildir; yaprağın boyutunu anlatır.
BuruklukAstringency
Ağızda hissedilen kuruluk ve büzüşme. Acı tattan ayrıdır; polifenollerle ilişkilidir ve demleme süresi uzadıkça belirginleşir.

C

Camellia sinensis
Siyah, yeşil, beyaz, oolong, sarı çay ve pu-erh’ün elde edildiği bitkinin bilimsel adı. Türler arasındaki fark bitkiden çok işleme yönteminden gelir. Ihlamur, adaçayı gibi bitki çayları bu bitkiden yapılmaz.
CTCCrush, Tear, Curl
Ezme, parçalama ve kıvırma işlemlerine verilen ad. Küçük, düzenli granüller üretir ve hızlı, koyu demlenir. Bir üretim yöntemidir; tek başına kalite derecesi değildir.

Ç

Çaydanlıkİki katlı demlik
Altta su ısıtılan, üstte yoğun demin hazırlandığı Türk usulü demleme takımı. Servis sırasında dem sıcak suyla açılır. Türk usulü demleme →

D

Darjeeling
Himalaya eteklerindeki Hindistan bölgesi ve buradan gelen siyah çaylar. Genellikle daha açık renkli, çiçeksi ve hasat dönemine (flush) göre değişen bir karakterle bilinir.
Dem
Üst demlikte yoğun olarak hazırlanan çay özütü. “Demi tutmak” çayın yeterince demlenmesini, “demi kaçmak” ise fazla bekleyip acılaşmasını anlatır.
Demlik poşet
Demlik veya çaydanlıkta kullanılmak üzere birkaç bardaklık ölçüde hazırlanmış büyük süzen poşet.
Dökme çay
Poşetlenmemiş, açık olarak satılan kuru çay. Ölçüyü ve demleme süresini kendiniz ayarlarsınız.
Dust
Çok küçük parçacıklı çay sınıfları için kullanılan terim. Etiketteki “dust” bir sınıf adıdır; yabancı toz katıldığı anlamına gelmez.

E

Earl Grey
Bergamot aromasıyla tatlandırılmış siyah çay harmanı. Aroma doğal yağdan veya aroma vericiden gelebilir; etiketi kontrol edin.

F

Fannings
Küçük yaprak parçaları için kullanılan sınıf terimi. Hızlı demlenir; poşet çaylarda yaygındır. Adlandırma ülkeye ve ürüne göre farklılaşabilir.
Fermantasyon
Siyah çay üretiminde bu sözcük geleneksel olarak oksidasyon aşaması için kullanılır. Bu kullanım, mikrobiyal fermantasyonla birebir aynı süreç değildir. Pu-erh’te ise gerçek mikrobiyal dönüşüm söz konusudur.
FlushHasat dönemi
Çay bitkisinin yeni sürgün verdiği dönemlere verilen ad. “First flush” ilkbaharın ilk hasadını, “second flush” yaz başındaki ikinci hasadı anlatır; özellikle Darjeeling çaylarında kullanılır.

G

Gövde
İçeceğin ağızda hafif veya dolgun algılanmasını anlatan tadım sözcüğü.

H

Harman
Farklı çay partileri veya kökenlerinin belirli ve tutarlı bir tat hedefi için birleştirilmesi.

İ

İki yaprak bir tomurcuk
Sürgünün ucundaki tomurcuk ve ona en yakın iki genç yaprağın birlikte toplanması. Kaliteli hasat için sık başvurulan ölçüdür.

K

Kafein
Çay yaprağında doğal olarak bulunan uyarıcı bileşen. Bir bardaktaki miktar; yaprak türüne, ölçüye ve demleme süresine göre değişir.
Kıvırma
Soldurulmuş yaprağın hücrelerini açmak için yuvarlanıp sıkıştırılması. Hücre özsuyu oksijenle buluşur ve oksidasyon başlar. Siyah çay üretimi →
Kurutma
Sıcak hava ile yapılan ve oksidasyonu durdurup nemi düşüren aşama. Çayın raf ömrü bu aşamada belirlenir.

L

L-teanin
Çay yaprağında bulunan bir amino asit. Özellikle gölgede yetiştirilen yeşil çaylarda yüksektir ve umami tadıyla ilişkilendirilir.

M

Matcha
Gölgede yetiştirilmiş yeşil çay yaprağının taşta öğütülmesiyle elde edilen ince toz. Demlenmez; suyla çırpılarak içilir.

O

Oksidasyon
Yaprak bileşenlerinin oksijenle gerçekleşen enzimatik dönüşümü. Siyah çayda renk ve tat gelişiminin temel aşamasıdır; yeşil çayda ısıyla erkenden durdurulur. Türleri karşılaştır →
Oolong
Kısmen oksitlenmiş çay. Oksidasyon derecesine göre yeşile yakın çiçeksi olanlardan siyaha yakın kavrulmuş olanlara kadar geniş bir yelpaze sunar. Oolong çayı →
OPOrange Pekoe
Bütün yaprak grubunda kullanılan bir sınıf adı. Portakal aroması eklendiği anlamına gelmez.
Orthodox
Geleneksel kıvırma temelli üretim yaklaşımı. Ürünün bütün yaprak olacağını veya her CTC üründen üstün olduğunu garanti etmez.

P

Polifenoller
Çayın rengini, burukluğunu ve gövdesini belirleyen bileşik ailesi. Yeşil çayda kateşinler, siyah çayda oksidasyonla oluşan teaflavin ve tearubiginler öne çıkar.
Pu-erh
Çin’in Yunnan bölgesiyle özdeşleşmiş, mikrobiyal dönüşümden geçen ve sıkıştırılmış kalıplar hâlinde de satılan çay. Toprağımsı ve yumuşak bir karakteri vardır. Pu-erh çayı →

S

Sencha
Japonya’nın en yaygın yeşil çayı. Buharla işlenir; taze, otsu ve hafif umami bir tadı vardır.
SeylanCeylon
Sri Lanka çaylarının geleneksel adı. Genellikle parlak, temiz ve narenciyemsi bir karakterle anılır. Sri Lanka →
Soldurma
Taze yaprağın nemini azaltıp esnekleştirmek için yayılarak bekletilmesi. Kıvırma aşamasına hazırlıktır.
Süzgeç
Dökme çayı bardağa aktarırken yaprakları tutan elek. Tek fincan demlemede yaprağı zamanında ayırmak burukluğu kontrol etmenin en kolay yoludur.

T

TadımCupping
Çayların aynı ölçü, su ve sürede demlenip koku, renk, gövde ve burukluk açısından karşılaştırılması. Tadım rehberi →
Tavşan kanı
Türk çay kültüründe berrak, parlak ve koyu kızıl demi anlatan deyim. Çok koyu ve bulanık değil, ışığı geçiren canlı bir rengi tarif eder.
Teaflavin ve tearubigin
Siyah çayda oksidasyon sırasında oluşan bileşikler. Teaflavinler parlaklık ve canlılıkla, tearubiginler koyu kırmızı-kahve renk ve gövdeyle ilişkilendirilir.
TipTomurcuk ucu
Açılmamış tomurcuktan gelen, genellikle altın veya gümüş renkli yaprak uçları. Etiketteki “tippy” ifadesi bu uçların bolluğunu anlatır.

U

Umami
Et suyu ya da deniz yosununu andıran “lezzetli” tat. Özellikle gölgede yetiştirilmiş Japon yeşil çaylarında belirgindir.

Y

Yaş çay
Bahçeden yeni toplanmış, henüz işlenmemiş çay yaprağı. Fabrikada soldurma, kıvırma, oksidasyon ve kurutmadan geçerek kuru çaya dönüşür.

Aradığınız terimi bulamadınız mı? Bize önerin →